تعبير مى كنند ، و آن فوق مرتبه قلم اعلى مسمى به عقل اول است زيرا قلم خلق است و اول ما خلق بر وى صادق است نه اول ما صدر لذا از قلم ما در تقرير و تفس‌ير اين فص ، خلق اول جارى شده است كه بايد بين اول ما صدر و اول ما خلق فرق گذاشت . در رساله وحدت از ديدگاه عارف و حكيم در اين مطلب شريف بحث كرده ايم و به امهات مسائل پيرامون آن اشارت نموده ايم . در مبحثى بدين عنوان « صدور وحدت حقه حقيقيه ظليه از وحدت حقه حقيقيه ذاتيه » ( ص 98 83 ط 1 ) . تبصره : وجه تعبير به ظل را دانستى ، حال گوييم كه علماى نحو ضمير را به ظاهر و بارز و مستتر قسمت كرده اند يعنى آشكار و نيم آشكار و پوشيده و حق سبحانه در اول حديد فرمود : هوالاول والاخر والظاهر والباطن ، و در سوره ابراهيم فرمود ، و برزو الله جميعا ( آيه 22 ) ، و برزو الله الواحد القهار ( 49 ) فافهم . تبصره : در فصل سيزدهم باب يازدهم نفس اسفار ( ج 4 ص 168 ط 1 ) در تنزيل و تطور وجود منبسط مسمى به نفس رحمانى گويد : حتى تبدلت صورتها بصورة النفس المتحدة بالعقل الفعال الذى هو نور من الله و مثال منه اكرم و كلمته اتم و اسم اعظم . و در فصل 29 مرحله ششم آن در علت و معلول ( ج 1 ص 193 ط ) بحثى شريف در اول ماينشأ من الوجود الحق دارد فراجع .